X

اخبار سینمایی

دفتر سینمایی

معضل شبیه‌سازی برنامه‌ها در شبکه‌های تلویزیونی – اخبار سینمای ایران و جهان


سینماپرس: شباهت برخی از سوژه‌ها و موضوعات در چند برنامه از شبکه‌های مختلف یقینا مخاطب را سردرگم می‌کند و برنامه دستخوش ریزش مخاطب می‌شود. سوژه‌های تکراری و شبیه به هم، داستان آدم‌هایی که دارای یک قصه هستند و بازگویی آنها در سه یا چهار برنامه تلویزیونی با یک محتوا برای بیننده تلویزیون کسالت‌آور است.

وجود برخی از برنامه‌های خاص اجتماعی و خانواده محور در سیمای جمهوری اسلامی ایران بسیار کار پسندیده و مخاطب‌پذیری است که قشرهای مختلف مردم کشورمان خواهان پخش چنین برنامه‌هایی از رسانه ملی بوده و هستند.

اما گاهی شاهد شبیه‌سازی برنامه یک شبکه در شبکه دیگر هستیم. اتفاقی که ممکن است مخاطب، آن را بی‌احترامی به خود قلمداد کند، با دیدن شبیه‌سازی یک برنامه، اعتمادش از آن شبکه از دست بدهد. برنامه‌های زنده‌ای چون «ماه عسل» و «حالا خورشید» شبکه سه سیما و همچنین برنامه «فرمول یک» شبکه یک سیما از جمله برنامه‌های ویژه خانوادگی و اجتماعی با حال وهوای مردمی هستند که هر کدامشان محتوا و فضای خاص خود را دارند. حتما کسانی که این برنامه‌ها را تولید می‌کنند کاملا به فضاسازی و آیتم‌های آن آشنایی کامل دارند و هرگز دوست ندارند که برنامه‌های آنها برای مردم کلیشه‌ای و تکراری باشد و به خاطر همین موضوع احتمالا تلاش می‌کنند تا تفاوت عمده‌ای بین برنامه‌های آنها با دیگر برنامه‌های اجتماعی شبکه‌ها دیده شود و بر تازه بودن موضوع برنامه هم تاکید دارند.

اما اخیرا در پخش زنده شبکه‌های سه و یک سیما در برنامه «حالا خورشید» و «فرمول یک» شاهد همان مشکل شبیه‌سازی هستیم که یک محتوا در دو برنامه تکرار می‌شود. به طور مثال، میهمانی که در برنامه «حالا خورشید» حضور پیدا کرده بود با همان حال و هوا در برنامه «فرمول یک» هم حاضر شد و در واقع تکرار در تکرار شد. البته این یک مصداق بود و در دیگر برنامه‌های گفت‌وگو محور هم شاهد اتفاقات مشابهی هستیم. مثل مسابقه‌های تلویزیونی که اکثر این نوع برنامه‌ها کاملا شبیه هم تولید واجرا می‌شوند و هیچ‌گونه خلاقیت و ابتکاری درآنها به چشم نمی‌خورد. اخیرا هم در شبکه‌های مختلف صداوسیما از چهره‌های معروف سینما، تئاتر و تلویزیون و هنرپیشه‌ها برای اجرای مسابقه‌های تلویزیونی بهره برده می‌شود که متاسفانه همه آنها شبیه به هم این مسابقه‌ها را اجرا می‌کنند و تازگی خاصی برای مخاطبان ندارد.

یکی از معضلات حال حاضر صداوسیما موضوع بودجه برنامه‌سازی است که با توجه به این مورد مهم نیاز مبرم به استفاده از حامیان مالی و اسپانسرهاست که حالا آنها وارد این عرصه شده‌اند و به نوعی در برنامه سازی حضوری پررنگ وموثر دارند. البته به نظر می‌رسد حمایت و پشتیبانی از برنامه‌ها از سوی اسپانسرها و حامیان مالی از کیفیت برنامه‌ها بکاهد و باید اذعان کرد که کیفیت فدای کمیت می‌شود و علیرغم تلاش‌های فراوان دست‌اندرکاران و به ویژه مجریان برنامه‌ها درخصوص حفظ کیفیت برنامه اما متاسفانه دربرخی از موارد شاهد مشکلات این چنینی در محتوای این برنامه‌ها هستیم که به آن برنامه لطمه وارد می‌کند.

شباهت برخی از سوژه‌ها و موضوعات در چند برنامه از شبکه‌های مختلف یقینا مخاطب را سردرگم می‌کند و برنامه دستخوش ریزش مخاطب می‌شود. سوژه‌های تکراری و شبیه به هم، داستان آدم‌هایی که دارای یک قصه هستند و بازگویی آنها در سه یا چهار برنامه تلویزیونی با یک محتوا برای بیننده تلویزیون کسالت‌آور است و می‌طلبد که مسئولان و مدیران رسانه ملی که در تولید برنامه‌های سیما دست دارند در این خصوص دقت بیشتری کنند و حساسیت نشان دهند. کیفیت و محتوای خوب برنامه‌ها یقینا می‌تواند در برنامه‌سازی فاخر در صداوسیما کمک کند و به ارزش کیفی شبکه‌ها بیافزاید.

بهتر است که هر برنامه‌ای با هویت و شناسنامه خاص خود در سیما تولید و پخش شود و از شبیه سازی و تکرار برنامه‌ها خودداری به عمل آید. اگرچه امروز صداوسیما برای ساخت یک برنامه می‌بایست از حامیان مالی سود ببرد اما به چه قیمتی؟ ما حق نداریم که به هرقیمتی برنامه بی‌محتوا و تکراری را به مخاطب عرضه کنیم. بینندگان و مخاطبان برنامه‌ها انسان‌های فرهیخته با فرهنگ و آگاهی هستند که مرتب برنامه‌های شبکه‌های صداوسیما را زیر نظر دارند و با کوچکترین‌اشتباه از سوی دست‌اندرکاران برنامه‌های شبکه‌ها یقینا مطالبه‌گر حق خود از رسانه ملی خواهند بود. مسئولان و مدیران برنامه‌ساز شبکه‌ها باید بدانند که آن سوی تلویزیون یقینا مردم ما همان کارشناسانی هستند که کارشان را رصد می‌کنند و باید تلاش کنند که کالای فرهنگی‌شان به طور مطلوب به مخاطب ارائه شود.

*کیهان


مشاهده خبر از سایت منبع

دفتر سینمایی

ایجاد شبهه و توطئه با تیتر «مرگ مشکوک» توسط معاندان – اخبار سینمای ایران و جهان


سینماپرس: یک کارشناس معتقد است که انتشار اخبار پی‌درپی با تیتر «مرگ مشکوک» چهره‌های شاخص یا مشهور، سرخط جریان‌های معاند برای ایجاد یأس و رواج شبهه در جامعه است.

طی سال‌های اخیر، متعاقب درگذشت یک چهره شاخص و مشهور، به ویژه در عرصه هنر، برخی از رسانه‌های غیررسمی در فضای مجازی، مدعی«مرگ مشکوک» آن شخصیت می‌شوند. حتی برخی از این کانال‌های خبری معاند، اتفاق اخیر درگذشت یکی از مجری‌های قدیمی صداوسیما را با تیتر مرگ مشکوک پوشش دادند.

حسین سلطان محمدی، کارشناس رسانه درباره این نوع خبرسازی‌ها گفت: رهبر انقلاب در سخنرانی اخیرشان در ورزشگاه آزادی، درباره ایجاد یأس در جامعه هشدار دادند و فرمودند کسانی که یاس آفرینند، کار دشمن را انجام می‌دهند. یکی از ترفندهای جریان‌های معاند برای ایجاد یأس‌آفرینی در جامعه این است که وانمود می‌کنند که همه اتفاقات، حاصل و نتیجه یک نوع تئوری توطئه است. آنها در فضای مجازی یک مسیر تخریبی را در پیش گرفته‌اند که یکی از عواقب آن، مشکوک معرفی کردن مرگ چهره‌های معروف است.

وی درباره عواقب این نوع خبرسازی‌ها اظهار داشت: معمولا نشر دهندگان چنین اخباری در فضای مجازی سر خط اول را ایجاد می‌کنند اما چون ارتباط آنها یک سویه است و امکان دسترسی به آنها وجود ندارد، نمی‌توان از آنها دلیل و مدرک خواست. وقتی جریان ارتباط توسط مجموعه‌ای از رسانه‌ها در فضای مجازی یک طرفه است و شبهه می‌اندازند و نمی‌توان آنها را مورد بازخواست قرار داد که اسناد یا دلایل خود را ارائه دهند، رفته رفته و ناخواسته، ذهنیت مردم نسبت به این گونه اتفاقات حساس می‌شود و درحالت تشکیک باقی می‌مانند.

*کیهان


مشاهده خبر از سایت منبع

دفتر سینمایی

رونمایی از کتاب زندگینامه شهید مدافع حرم «امین کریمی» – اخبار سینمای ایران و جهان


سینماپرس: کتاب زندگینامه شهید مدافع حرم امین کریمی عنوان «طائر قدسی»، روز پنجشنبه ۲۶ مهر ماه همزمان با مراسم سالگرد شهادت وی رونمایی خواهد شد.

به گزارش سینماپرس، این کتاب با عنوان «طائر قدسی» به قلم مریم عرفانیان نوشته شده و توسط انتشارات روایت فتح راهی بازار نشر شده است. عرفانیان، از همکاران صفحه فرهنگ مقاومت روزنامه کیهان است که هر هفته، مطالب وی در بخش «یک شهید، یک خاطره» منتشر می‌شود.


مراسم سومین سالگرد شهادت شهید مدافع حرم امین کریمی با حضور سردار علی نصیری از فرماندهان دوران دفاع مقدس و با مداحی مجید شعبانی روز پنجشنبه ۲۶ مهر از ساعت ۱۵:۳۰ در مجموعه سیدالشهدا(ع) در مسجد مفتخر واقع در قیطریه برگزار خواهد شد که کتاب «طائر قدسی» نیز در این مراسم رونمایی می‌شود.


گفتنی است، مدافع حرم امین کریمی، دانشجوی رشته الکترونیک بود که ۳۰ مهر سال ۹۴ در حین مقابله با تروریست‌های تکفیری در حومه شهر حلب سوریه به شهادت رسید.


مشاهده خبر از سایت منبع

دفتر سینمایی

گلایه انسیه شاه‌حسینی از مدیران سینمایی – اخبار سینمای ایران و جهان


خبرگزاری فارس: کارگردان فیلم سینمایی «به کودکان شلیک نکنید» ضمن گلایه از برخی از مدیران سینمایی، توضیحاتی بیشتری درباره این فیلم ارائه کرد.

انسیه شاه‌حسینی کارگردان فیلم سینمایی «به کودکان شلیک نکنید» درباره آخرین وضعیت این پروژه گفت: همه چیز آماده شروع فیلمبرداری این اثر است؛ اما تنها مشکلی که با آن رو به رو هستیم تأمین بودجه است. متاسفانه برخی از مدیران سینمایی کشورمان، برای ساخت آثار مختلف کمک می‌کنند؛ اما وقتی نوبت به فیلم‌های ارزشی می‌رسد، می‌گویند بودجه نداریم و نمی‌توانیم کمک کنیم. 

وی درباره این پروژه سینمایی بیان کرد: حدود ۵ سال است که درگیر ساخت این پروژه هستم و نتوانسته‌ام آن را تولید کنم؛ اما حسن این موضوع آن است که طی این مدت بارها و بارها فیلمنامه را بازنویسی کرده‌ام و دیالوگ‌ها غنی شده‌اند. به همین خاطر می توانم بگویم که این فیلمنامه تا به اینجای کار یکی از بهترین فیلمنامه‌های زندگی‌ام بوده است. 

این کارگردان سینمای ایران اظهار کرد: صد درصد پروژه «به کودکان شلیک نکنید» در کشور عراق تولید خواهد شد، چه اینکه داستان فیلم تماماً عراقی است و حتی فیلمنامه هم به زبان عربی ترجمه شده است. همچنین تمامی بازیگران از جمله بازیگر نقش اصلی فیلم که یک مرد است،‌ از کشور عراق انتخاب خواهد شد. 

شاه‌حسینی گفت: تقریباً هیچکسی نمی‌داند که بعد از سقوط مجسمه صدام در عراق تا زمانی که داعش به وجود آمد، چه اتفاقاتی در کشور عراق روی دارد. فیلم سینمایی «به کودکان شلیک نکنید» به همه این موضوعات پرداخته است. این فیلم با اینکه صحنه‌های اکشنی دارد و شاید تا اندازه‌ای خشن به نظر برسد،‌ بسیار لطیف است و به نظرم این لطافت یکی از ویژگی‌های فیلم «به کودکان شلیک نکنید» خواهد بود. 

وی افزود: به نظرم ساخت این فیلم برای مردم ایران بسیار ارزشمند خواهد بود، چرا که با تماشای این فیلم، پی خواهند برد که چرا حضور مدافعان حرم در کشور عراق مهم است. امیدوارم انتظار ۵ ساله من با شیرینی ساخت این فیلم از بین برود.


مشاهده خبر از سایت منبع

دفتر سینمایی

معرفی بازیگران نمایش «تروما» – اخبار سینمای ایران و جهان


سینماپرس: طناز طباطبایی، کاظم سیاحی و شقایق دهقان سه بازیگر نمایش «تروما» به کارگردانی افسانه ماهیان هستند.

به گزارش سینماپرس، طناز طباطبایی، کاظم سیاحی و شقایق دهقان سه بازیگر نمایش «تروما» به کارگردانی افسانه ماهیان هستند که از ۵ آبان در تماشاخانه ایرانشهر به صحنه می رود.

«تروما» اثری اجتماعی با سه پرسوناژ بوده که ذهن و روح و بدن انسان را با خود و اجتماع به چالش می کشد.

افسانه ماهیان پیش از این کارگردانی آثاری چون «هم هوایی»، «سه جلسه تراپی»، «از زیرزمین تا پشت بام» و «کوکوی کبوتران حرم» را بر عهده داشته است.

«تروما» از ۵ آبان ساعت ۱۸:۳۰ در سالن ناظرزاده کرمانی تماشاخانه ایرانشهر روی صحنه خواهد رفت و بلیت فروشی نمایش نیز به تازگی آغاز شده است.


مشاهده خبر از سایت منبع

دفتر سینمایی

«جن» روی میز تدوین – اخبار سینمای ایران و جهان

سینماپرس: فیلم کوتاه «جن» به کارگردانی کاوه سجادی حسینی به میز تدوین و مراحل فنی رسید.

به گزارش سینماپرس، تدوین فیلم کوتاه «جن» به کارگردانی کاوه سجادی حسینی توسط میثم باقری در حال انجام است.

نگارش فیلمنامه این فیلم توسط  کیمیا کاظمی و کاوه سجادی حسینی انجام شده است.

در خلاصه داستان این فیلم کوتاه آمده است: مجوز فیلمبرداری گروه گم شده است. یکی از بازیگران بیهوش شده است. در اسلحه صحنه فشنگ واقعی است. بازیگران دیالوگ یادشان می رود، شخصی وارد لوکیشن می شود ولی گم می شود…

از جمله عوامل این پروژه عبارتند از مدیر تصویربرداری: مجید گرجیان، گروه تصویر: مرتضی مصباح، رسول داوری، مهدی یزدانی، صدا: مانی جعفرزاده، تدوین: میثم باقری، دستیار کارگردان: مجتبی فلاحی، سجاد میرسعید، منشی صحنه : نازنین تهرانی، تولید: دیاکو خاکی، مهدی حیدری، نازنین تهرانی، عکس: مهدی یزدانی. بازیگران: حامد پیراسته، رها تفکری، شیرین جهانبخش، رضا فیض بخش، نشاط پرتوی، رسول داوری.


مشاهده خبر از سایت منبع

دفتر سینمایی

تغییر رییس انجمن صنفی فیلمنامه‌نویسان سینما – اخبار سینمای ایران و جهان


سینماپرس: با قبول استعفای سعید عقیقی از ریاست انجمن فیلمنامه‌نویسان سینمای ایران، حجت قاسم‌زاده اصل جایگزین وی شد.

به گزارش سینماپرس، در جلسه شورای مرکزی انجمن صنفی فیلمنامه‌نویسان سینما که روز یکشنبه ۲۲ مهرماه در محل ساختمان شماره ۲ خانه سینما تشکیل شد، ضمن قبول استعفای سعید عقیقی، حجت قاسم‌زاده اصل به‌ عنوان رییس شورای مرکزی، جلال‌الدین دری به عنوان نایب‌رییس شورای مرکزی و عبدالرضا منجزی به عنوان سخنگو و دبیر به اتفاق آرا انتخاب شدند.

علت استعفای سعید عقیقی، نارضایتی اعضای شورای مرکزی از عملکرد وی در اجرای مصوبات شورا عنوان شده است.


مشاهده خبر از سایت منبع

دفتر سینمایی

عوامل «سرباز» به کربلا می‌روند – اخبار سینمای ایران و جهان


سینماپرس: تهیه‌کننده مجموعه «سرباز» از راهی شدن عوامل این مجموعه تلویزیونی به کشور عراق برای فیلمبرداری برخی از قسمت ها خبر داد.

به گزارش سینماپرس، محمدرضا شفیعی تهیه‌کننده «سرباز» درباره روند تصویربرداری این مجموعه تلویزیونی گفت: به زودی برای ادامه ضبط این مجموعه که مرداد ماه در محله ستارخان تهران کلید خورده است به همراه عوامل راهی کشور عراق و کربلا می‌شویم.

وی ادامه داد: بخشی از مجموعه در تهران و شصت درصد کار بیرون از تهران ضبط می‌شود. طبق فیلمنامه قسمت‌هایی از این مجموعه در کشور عراق و مراسم اربعین می‌گذرد به همین دلیل با عوامل راهی کربلا می شویم و ۲۰ روز در این کشور ضبط داریم و سپس به تهران باز می‌گردیم.

شفیعی در مورد محتوای این مجموعهبیان کرد: «سرباز» درباره سربازی است اما قرار نیست فقط به موضوع سربازی بپردازیم بلکه موضوع خدمت‌رسانی و ایثار در خدمت سربازی هم از همین عنوان نشأت می‌گیرد.

«سرباز» به کارگردانی هادی مقدم دوست، تهیه کنندگی محمدرضا شفیعی و نگارش حمید نعمت‌الله و هادی مقدم دوست در حال تولید است.

این سریال حکایت سرباز وظیفه‌ای به نام یحیی و همسرش یلدا و رفقای هم خدمتی‌اش است. در خلاصه داستان «سرباز» آمده است:‌ در وفای عشق تو مشهور خوبانم چو شمع/ شب‌نشین کوی سربازان و رندانم چو شمع.

«سرباز» در ۴۰ قسمت ۴۵ دقیقه‌ای از شبکه سه سیما پخش می‌شود.

آرش مجیدی، الیکا عبدالرزاقی، جمال اجلالی، اسماعیل محرابی، علی هاشمی،‌ افسانه کمالی،‌ فرحناز منافی ظاهر، جواد خواجوی، مهتاب ثروتی از بازیگران این مجموعه هستند.

سایر عوامل سریال «سرباز»‌ عبارت‌اند از دستیار کارگردان:‌ سعید بیات، مدیر برنامه‌ریزی: وحید کاشی، مدیر تولید: حمید حاجی‌زاده، مدیر تصویربرداری: محسن فلاحی، صدابردار: علی عدالت دوست، طراح صحنه و لباس: بابک پناهی، طراح گریم: مرتضی کهزادی، مدیر تدارکات: محمد علی‌محمدی، منشی صحنه: رضا بقایی، عکاس: حسن هندی، مشاور رسانه‌ای: نیکان نصاریان، مجری طرح: موسسه فرهنگی هنری وصف صبا.


مشاهده خبر از سایت منبع

دفتر سینمایی

بازگشت به «حوالی پائیز»/ پخش بزودی پس از «دلدادگان» از شبکه سه – اخبار سینمای ایران و جهان

سینماپرس: سریال عاشقانه «حوالی پائیز» بزودی پس از پایان پخش «دلدادگان»، در ۲۲ قسمت از شبکه سوم سیما پخش خواهد شد.

به گزارش سینماپرس سریال تلویزیونی «حوالی پائیز» با نام قبلی «بازگشت»، به کارگردانی حسین نمازی و تهیه‌کنندگی سعید پروینی به زودی از شبکه سوم سیما پخش خواهد شد.

این سریال که ملودرامی عاشقانه را به نویسندگی حسین نمازی براساس طرحی از معصمومه بیات در ۲۲ قسمت روایت خواهد کرد، قرار است طی روزهای آینده و پس از پایان سریال «دلدادگان» به روی آنتن شبکه سوم سیما برود.

رویا تیموریان، لیلا اوتادی، حسین مهری، مرتضی علی عباس میرزایی، محمد حمزه ای، ارشا اقدسی، رضا اکبرپور، بهرام ابراهیمی، مونا کرمی، کیوان ساکت اف، جوانه دلشاد، محمد ساربان، تورج فرامرزیان، پردیس منوچهری، مهرنوش مقیمی، علیرضا لبیبیان و حمیدرضا متقی ترکیب بازیگران این سریال عاشقانه را تشکیل می‌دهند.

عوامل سریال تلویزیونی «حوالی پائیز» عبارتند از؛ تهیه کننده: سعید پروینی، نویسنده و کارگردان: حسین نمازی، مدیر تصویربرداری: محمد ناصری، تدوین: مهدی حسینی‌وند، صداگذار: امین شریفی، آهنگساز: مسعود سخاوت دوست، دستیار اول کارگردان: ایمان غیرتمند، مدیر برنامه‌ریزی: علی جودی، مدیران صدابرداری: فرشید احمدی و سعید احمدی، طراح صحنه و لباس: حسین مجد، طراح گریم: مهری شیرازی، مدیر تولید: داود جمشیدی، منشی صحنه: آرزو قربانی، دستیار تهیه‌کننده: پویا خسروی، عکاس: پوریا رفیعی‌زاده، مدیر روابط عمومی: هادی فیروزمندی.


 


مشاهده خبر از سایت منبع

دفتر سینمایی

سیر تحول تئاتر روشنفکری به تئاتر لوکس – اخبار سینمای ایران و جهان


سینماپرس: پیوند اشراف و ژیگول‌ها این روزها به جان آثار کلاسیک ادبیات جهان افتاده است. این ذائقه نفتی از رمان انتقادی «الیور توئیست» -که ماجرای یک پسر بچه یتیم و فقیر در انگلستان قرن نوزدهم است- نمایشی موزیکال و مفرح می‌سازد و آن را در سالن اصلی شهر اجرا می‌کند.

سال‌ها پیش از وقتی سینما دوران طلایی خود را در دهه چهل و پنجاه میلادی سپری می‌کرد مهم‌ترین پرسش اهالی تئاتر این بود: آیا تئاتر زنده خواهند ماند؟ سینما این هنر مردمی و فراگیر، هر روز شعبده تازه‌ای رو می‌کرد و مخاطبان جدیدی را به سالن‌های تاریک نمایش فیلم می‌کشاند. فیلم‌ها ساده قصه می‌گفتند واز پیچیدگی پرهیز می‌کردند. هنرمندان سینما توفیق خود را در ارتباط نزدیک‌تر و بی پرده‌تر با مردم جست‌وجو می‌کردند. فیلم‌سازان در جای جای عالم تلاش می‌کردند روش‌های نویی برای سرگرمی مردمان فراهم کنند. در معرکه رونق سینما اهالی تئاتر گیج و سرگردان آینده خود و هنر خویش را جست‌جو می‌کردند. هر چه سالن‌های تئاتر خالی‌تر می‌شد سالن‌های سینما شلوغ و پر ازدحام‌تر می‌شد. حالا سوال این‌جاست، آیا تئاتر زنده مانده است؟

اوضاع پیش‌آمده در تقابل بین تئاتر و سینما بسیار شبیه کشاکش طبقه اشراف با بورژواها در آغاز دوران انقلاب صنعتی بود. انقلاب صنعتی سازمان تقسیم کار و در نتیجه نظام منزلت‌یابی و تولید ثروت را دگرگون کرده بود. جماعتی پدید آمده بودند که نسب اشرافی نداشتند اما به سبب مهارت و تخصص‌شان بهره‌ای از ثروت و منزلت نصیب‌شان شده بود. اشراف در بسیاری از میدان‌ها برتری خود را در برابر این طبقه نوخاسته از دست رفته می‌دیدند. برای توصیف چنین وضعی بود که واژه «اسنوبیسم» وارد ادبیات و فرهنگ غربی شد. دکتر ناصر فکوهی، استاد دانشگاه تهران در توضیح این مفهوم می‌گوید: «‌واژه «اسنوب» که با اثر طنزآمیز معروف ویلیام تاکری، نویسنده انگلیسی یعنی «کتاب اسنوب‌ها»(۱۸۴۸) وارد زبان عمومی شد، دارای ریشه‌شناسی مورد مناقشه‌ای است‌، اما یکی از ‌ریشه‌ها که بیشترین اجماع را دارد آن را از لاتین sine nobilitate  یعنی «بدون اشرافیت» می‌داند و اشاره به دورانی دارد که با آغاز انقلاب صنعتی و  جامعه مدرن، بورژواها در برابر اشراف یا nobles‌ها که در بسیاری از عرصه‌های زندگی روزمره کنار یکدیگر قرار می‌گرفتند، احساس حقارت کرده و با خودنمایی  از طریق گروهی از مؤلفه‌های بیرونی به‌ویژه پوشش، طرز سخن گفتن و… تلاش می‌کردند احساس حقارت خود را پنهان کنند و در برابر سایر مردم نیز با این‌گونه خودنمایی‌ها،  شخصیتی کاذب به خویش بدهند.»

اهالی تئاتر در مواجهه با فیلمسازان و اهالی سینما دچار نوعی اسنوبیسم شدند. آن‌ها که خود را در نزدیک کردن به توده مردم ناموفق می‌دیدند، تلاش کردند با پرهیز از سادگی و توسل به فرمالیسم اغراق شده تمایزی جعلی برای خودشان ایجاد کنند. تئاتر و اپرا که از سال‌ها پیش پیوندی عمیق با اشراف برقرار کرده بود، این‌بار نیز با اقتباس از تاکتیک‌های همان طبقه به مقابله با سینما پرداخت. تئاتری‌ها با پدیدآوردن شیوه بیانی منحصربه‌فرد و آداب تماشای پر تکلف تلاش می‌کردند اعتبار به هیچ‌انگاشته خود را بازیابی کنند. آن‌ها خود را هنرمند، باسواد و آموزش‌دیده معرفی می‌کردند و اهالی سینما را عوام‌فریب، بی‌پرستیژ و بی‌سواد خطاب می‌کردند. واقعیت آن است که اهالی تئاتر کسانی بودند که حرف نداشته خود را در کلافی از پیچیدگی پنهان می‌کردند تا مخاطبان را مسحور کنند و آن‌ها را از پرسیدن بترسانند. این حربه چندان دوامی نداشت. خیلی زود تئاتری‌ها همچون اشراف تبدیل به بهترین سوژه برای نوشته‌های طنز و فکاهی‌های مردمی شدند. این انشقاق موجب خالی شدن سالن‌های تئاتر و غیراقتصادی شدن چرخه تئاتر شد. این‌جا بود که آن سؤال تاریخی رخ‌نمایی کرد، آیا تئاتر زنده می‌ماند؟در ایران نیز تئاتر سیری کم‌وبیش مشابه غرب طی کرده است. اگر نخستین تماشاخانه مدرن ایران را تکیه دولت به حساب آوریم، تئاتر ایرانی پس از طی دوره‌ای با شکوه که در پیوند با هویت تاریخی ملتش با استقبال گسترده مواجه می‌شد، کم‌کم  به سبب سیاست‌های نوسازی جایگاه مردمی خود را از دست داد. جامعه کشاورزی ایرانی به سبب نوسازی نفتی و فرمایشی، صورتی تازه یافته بود. طبقه متوسط شبه‌مدرن در پیوند با اشراف درباری و نوکیسگان متصل به دربار ذائقه‌ای پدید آوردند که از بسیاری جهت‌ها شبیه ذائقه هنری پدید آمده در دوران پس از انقلاب صنعتی در غرب بود.

دکتر فکوهی درباره وضع ایران در دوران می‌نویسد: «از ابتدای قرن بیستم و با ظاهر شدن  شهرنشینی جدید، اقشاری از نوکیسگان که اغلب موفق شده بودند  به دلایل سیاسی یعنی عمدتاً نزدیک به دربار و حاکمان ‌یا به‌دلیل سیاست‌گذاری‌های فرهنگی همین  گروه، روانه اروپا شوند، در بازگشت، نخستین گروه از «اسنوب»‌ها یا تازه‌به‌دوران‌رسیدگان فرهنگی را به‌وجود آوردند، که در اصطلاح  عامیانه برای آن‌ها از واژگانی چون «فرنگ‌رفته» یا «فکل-کراواتی» و از این قبیل استفاده می‌شد.

برخی از افراد این گروه بعدها به‌صورت گسترده‌ای از واژه «روشنفکر» یا «انتلکتوئل» نیز برای خود استفاده کردند و  در حرکات و رفتارهای خود به‌شدت تمایل به‌ آن داشتند که از نوعی صوری‌گرایی تحقیرآمیز نسبت به دیگران استفاده کنند و خود را از آن‌ها جدا کنند. بعدها در نظام دانشگاهی و فکری ما این اسنوبیسم شکل بسیار رایج‌تری یافت و بدل به نوعی نشانه اشرافیت‌یافته برای نشان دادن «دانش و فرهنگ» خود شد که از جمله نمودهای آن  طرز لباس پوشیدن، استفاده از  واژگان  بیگانه یا بسیار تخصصی‌ در مکالمات علمی و حتی  سخن گفتن عادی، استناد دائم به کشورهای «فرنگی» یا اروپایی و آمریکایی و نویسندگان و روشنفکران و اندیشمندان «فرنگ» و… بود.»«کارو دردریان» شاعر معاصر در همان سال‌های اوج‌گیری این طبقه نوکیسه در شعری با عنوان «ژیگولو» به توصیف ویژگی‌های آن می‌پردازد.

کارو می‌نویسد: «گردن دراز لاغر و باریک، دوسه من «اِپل» کراوات شیک، عینک سفید ثلث آن تاریک، ناخن‌ها دراز موها کتابی، «پوشت» بنفش کت عنابی، کفش پسته‌ای شلوار آبی، خنده‌های جلف غمزه و اطوار، کلی بی‌حیا کلی بدهکار، بدپوز و پررو بیکار و بی‌عار، نوک‌پا تا سر دروغ و کلک، اسم چند آرتیست یک مشت متلک، مرده زنان چه پیر چه جوان، فیلسوف زمان در پنج شش زبان، گود نایت فی‌فی جان «از انگلیسی»، «از فرانسه»: اوه مونشری مرسی، در عالم خواب یک لحظه لندن، یک لحظه پاریس بعد نیوجرسی» این توصیف شاید چندان علمی و دقیق نباشد اما بسیار آشناست و همه ما تجربه برخورد با چنین شخصیت‌هایی را داشته‌ایم.پس از انقلاب آنچه تئاتر روشنفکری خوانده می‌شد به حیات خود داد و جز در مواردی که تقابلی آشکار با ارزش‌های ظاهری انقلاب و بایدها و نبایدهای قشری مذهب پیدا می‌کرد از بودجه‌های نفتی و دولتی بهره‌مند بود. موج تازه نوسازی که از دهه۷۰ شمسی آغاز شد طبقه نوکیسه را بیش از پیش فربه کرد. این طبقه که پس از انقلاب تا چند سال امکان بروز و ظهور علنی نیافته بود با آغاز دهه۷۰ در تدارک وضعی تازه بود. طبقه‌ای که با ساختن پاساژها هویت‌یابی کرد به «مال»سازی رسید و امروز سفارش تئاترهای لاکچری در سالن‌های «رویال» و بلیت‌های چندصد هزارتومانی می‌دهد.

پیوند اشراف و ژیگول‌ها این روزها به جان آثار کلاسیک ادبیات جهان افتاده است. این ذائقه نفتی از رمان انتقادی «الیور توئیست» -که ماجرای یک پسر بچه یتیم و فقیر در انگلستان قرن نوزدهم است- نمایشی موزیکال و مفرح می‌سازد و آن را در سالن اصلی شهر اجرا می‌کند. اشراف نفتی در پیوند با ورشکسته‌های عرصه هنر، پرونده‌های تلنبار شده‌شان در دادگاه‌ها را پشت شاهکارهای «دیکنز» و «هوگو» پنهان می‌کنند.در دوران سلطه «نت‌فیلیکس» و بازی‌های رایانه‌ای، اهالی تئاتر فرصت زیادی برای اثبات مفید بودن خود ندارند. تئاتر باید به ریشه‌های تاریخی و آیینی خود بازگردد. تئاتر ما می‌تواند با رجوع به انبان فرهنگی تاریخی خود دست به ابداع بزند و سبکی تازه پیدا کند. تئاتر ما باید از رجوع نوستالژیک به تعزیه و روحوضی دست بردارد و بندهای فرمالیسم جعلی را از دستان خود باز کند. تئاتر ایرانی اگر سودای تاثیرگذاری دارد باید از پول مفت درآوردن انصراف دهد و غارتگران بیت‌المال را از پشت صحنه اخراج کند.

*صبح نو


مشاهده خبر از سایت منبع