اخبار سینمایی

سینماپرس: وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ضمن اشاره به افزایش صد میلیاردی اعتبار مجتمع فرهنگی کردستان گفت: با افتتاح مجتمع فرهنگی سنندج، این مجتمع به یکی از قطب‌های مهم دارای زیرساخت برای برگزاری رویدادهای مهم تبدیل خواهد شد.

به گزارش سینماپرس، محمد خزاعی رئیس سازمان سینمایی شب گذشته مهمان برنامه تلویزیونی «صف اول» بود که از شبکه خبر پخش می‌شد.

خزاعی در ابتدای صحبت‌های خود با اشاره به ساخت سالن‌های جدید سینما در اقصی نقاط ایران گفت: ما قول داده ایم تا پایان دولت یعنی تا مهرماه سال ۱۴۰۴ که باید مسئولیت را به مدیر بعدی واگذار کنیم هزار سالن سینما در کشور ایجاد کنیم. زمانی که این قول را مطرح کردم خیلی‌ها به من گفتند که آرمانی حرف می‌زنید و این رقم غیرممکن است، اما گفتم اجازه بدهید وارد برنامه شویم.

وی اضافه کرد: اکنون ۵۷۰ سالن سینما در کشور داریم و باید ۴۳۰ سالن دیگر بسازیم تا به هزار سالن برسد. روز گذشته در شیراز دویست و سی و سومین سالن را افتتاح کردیم و فکر می‌کنم با برنامه‌ریزی صورت گرفته بتوان اتفاقات خوبی را رقم زد. اکنون قسمتی از سالن‌ها آماده شده و به زودی افتتاح خواهد شد و قسمتی دیگر نیز توسط سینما شهر در حال تجهیز است. فکر می‌کنم بتوانیم به هزار سالن برسیم.

رئیس سازمان سینمایی درباره ساخت سینما در شهرهای فاقد سالن گفت: مصوبه بسیار خوبی در شورای عالی سینما داشتیم که نتیجه آن در دولت بعدی دیده خواهد شد. در آنجا مصوب شد هر شهری که بالای ۱۰۰ هزار نفر جمعیت دارد و فاقد سالن سینما است در سفرهای استانی دولت، برایش مصوبه ساخت سینما درنظر گرفته شود. اولین شهر بعد از تصویب این مصوبه، شیراز بود که در سفر استانی آقای رئیس جمهور، ۴ سینما در ۴ شهر آن افتتاح شد. شهر بعدی که آقای رئیس جمهور سفر خواهند داشت، کردستان است و سالن‌هایش مشخص شده است. به نظرم با این اقدام بتوانیم تا ۳-۴ سال آینده به ۲ هزار سالن برسیم.

او با تاکید بر اینکه دولت سیزدهم نگاه ویژه‌ای به زیرساخت‌های سینما دارد، خاطرنشان کرد: این اتفاق در سال‌های گذشته رخ نداده بود و شاهد اتفاقات بسیار خوبی در این زمینه هستیم. دولت توجه ویژه‌ای به ساخت سینما در مناطق محروم دارد. به این موضوع فکر کنید که شهری که ۱۰۰ هزار نفر جمعیت دارد، اما سالن سینما ندارد، چگونه است؟ احتمالا مردم آن تفریح کمتری دارند. البته سینما فقط تفریح نیست و دیگر ابعاد اجتماعی و آموزشی هم دارد. اکنون مطالبه عمومی شهرها، ساخت سالن سینما شده است.

وی در پاسخ به سوال مجری برنامه درخصوص اینکه چند شهر بدون سالن سینما داریم، گفت: براساس آماری که دارم، ۴۳ شهر بالای ۱۰۰ هزار جمعیت داریم که فاقد سینما هستند و ۹۵ شهر هم بالای ۵۰ هزار نفر جمعیت دارند، اما سالن سینما ندارند.

رئیس سازمان سینمایی در پاسخ به سوال دیگری درباره اینکه آیا این سینماهای جدیدالاحداث از اقتصاد خوبی برخوردار هستند یا خیر، گفت: همانطور که می‌دانید سینما فراز و فرود دارد، در دوره‌ای اقتصاد خوبی دارد و در دوره‌ای دیگر اقتصادش ضعیف است. هم اکنون، اقتصاد سینما بسیار خوب است و مجددا، رونق به سینما بازگشته است. سینمادارها راضی‌اند و مردم نیز به سینماها بازگشته‌اند. تهیه‌کننده‌ها نیز کارهای خوبی می‌سازند. البته این موضوع بدین معنا نیست که همه فیلم‌هایی که ما تولید می‌کنیم با مخاطبان ارتباط برقرار می‌کند. بعضی فیلم‌ها با مخاطبان ارتباط برقرار کردند و برخی دیگر فروش کمتری دارند.

وی آماری از میزان فروش سینما در مدت اخیر ارائه کرد و گفت: هم اکنون ۶۰۰ میلیارد فروش را رد کرده و رکورد جدیدی در فروش سینما زده‌ایم. از نظر تعداد مخاطب نیز ۱۳ میلیون مخاطب را رد کردیم که باز هم رکورد به حساب می‌آید. به نظرم اگر با همین روند ادامه بدهیم و استقبال از آثار ادامه داشته باشد شاید اقتصاد سینما به ۱۰۰۰ میلیارد تا پایان سال برسد.

خزاعی توضیح داد: فیلم‌هایی داریم که رکورد فروش را زده‌اند. برای مثال، فیلم سینمایی فسیل دومین فیلم پرفروش بعد از انقلاب است. فیلم‌های اجتماعی نیز خوب می‌فروشند و ژانر کودک به شدت مورد استقبال خانواده‌ها قرار دارد. انیمیشن «بچه زرنگ» با استقبال خوبی از سوی مخاطبان روبه‌رو شده و پیش از این نیز انیمیشن پسر دلفینی چنین استقبالی را تجربه کرد. من فکر می‌کنم که اگر با مبانی گفتمانی مردم آشنا باشیم و برهمین اساس فیلم بسازیم مردم استقبال می‌کنند. مشکل ما این است که برخی از فیلم‌ها با مردم ارتباط برقرار نمی‌کنند. در حقیقت آن فیلم برای مردم نیست و برای خواسته‌های شخصی سازنده است. حتی ممکن است جشنواره‌ای باشد و یا در فضای هنر و تجربه باشد.

وی تاکید کرد: معتقدم هر فیلمی در هر ژانری، اگر خوش ساختار باشد و قصه و قهرمان داشته باشد، مورد استقبال مردم قرار می‌گیرد.

رئیس سازمان سینمایی در پاسخ به سوال دیگری درباره اینکه آیا سرمایه گذاران تمایلی به سرمایه گذاری در سینما دارند یا خیر، گفت: بعد از رونقی که اتفاق افتاده، سرمایه گذاران از ورود به این عرصه استقبال می‌کنند. البته قبلا این گونه نبود. خاطرم هست اسفندماه سال گذشته یکی از دوستان در شورای راهبردی به من گفت سینما تمام شد و بعد از عید سینما ورشکسته می‌شود چرا که هیچ تولیدی وجود ندارد. به من می‌گفت این آینده بد را شما رقم زدید! به ایشان گفتم عجله نکنید. تاکنون درگیر مسائلی بودیم که شما برای سینما ایجاد کرده بودید و باید آن‌ها را مرتفع می‌کردیم. اکنون هم نمی‌گویم که شرایط اخیر نتیجه سیاستگذاری ماست، حتماً بچه‌های سینما و هنرمندان نیز همراهی می‌کنند.

وی اضافه کرد: جالب است بدانید که همان آقا چند مدت پیش به من گفت که مشغول احداث چند سالن سینما در بخش خصوصی هستم؛ بنابراین اکنون شاهد رونق تولید در سینما هستیم. سینماگران شاخص ما فیلم تولید می‌کنند و به سینما برگشته‌اند. علاوه براین شاهد فیلم‌ها با مضامین بسیار خوب و متنوع هستیم.

خزاعی درباره سیاست اصلی خود در سازمان سینمایی گفت: بنده در زمان ورود به سازمان سینمایی گفتم که استانداردسازی قوانین، مضامین و آیین‌نامه‌ها و اخلاق گرایی در آثار از اصلی‌ترین سیاست‌های ماست. درخصوص استانداردسازی باید بگویم که ما تمام قوانین و منویات را به صورت شفاف بیان کردیم. چرا باید سرمایه یک تهیه‌کننده به خطر بیفتد وقتی به او شفاف نمی‌گوییم که چه چیزهایی را می‌تواند بسازد و چه چیزهایی را نمی‌تواند بسازد؟ این به معنای این نیست که بخواهیم مانع فیلم سازی کسی بشویم بلکه می‌گوییم براساس قوانین اجتماعی کشور، این موارد را نباید در فیلم خود قرار بدهید.

وی در پایان گفت: مسائل اخلاقی و اجتماعی برای ما از اولویت بسیار زیادی برخوردار است. خاطرم هست روزی بود که خجالت می‌کشیدم همراه با خانواده برای تماشای برخی فیلم‌ها بروم. یعنی آن قدر مضامین سطح پایین در آن‌ها دیده می‌شد که دیدنش خجالت آور بود. خوشحالم که اکنون سینماگران ما منویات و قوانین را می‌دانند و براساس همین قوانین فیلم می‌سازند.

سینماپرس: پیکر محمدعلی اسلامی ندوشن که به گفته خانواده‌اش به صورت امانی در کانادا به خاک سپرده شده بود، به ایران منتقل می‌شود.

سینماپرس: لغت‌نامه انگلیسی «کالینز»، «هوش مصنوعی» (AI) را به عنوان قابل‌توجه‌ترین کلمه سال ۲۰۲۳ معرفی کرد.

سینماپرس: فصل جدید سریال «فرار از زندان» در هولو در دست ساخت است.

به گزارش سینماپرس، در آغاز این مراسم، محمد خراسانی‌زاده گفت: در روزهایی که ملت مظلوم فلسطین، جانانه در مقابل ظلم و ستم رژیم اشغالگر صهیونیستی ایستاده‌اند و جنایات و نسل‌کشی‌های این رژیم کودک‌کش برای جهان و جهانیان مسجل شده، زبان هنر بیش از هر زبان دیگری می‌تواند موثر و تبیین‌گر باشد.

مدیرکل دفتر هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ادامه داد: کارتون و کاریکاتور به عنوان یک هنر زنده، پویا و صریح، یکی از موثرترین شاخه‌های هنری است که از قابلیت ارائه در لحظه برخوردار است. اکنون در آستانه یوم الله سیزده آبان، هفته استکبارستیزی و برپایی جشن ایستادگی ملت ایران، نمایشگاه کارتون و کاریکاتور آمریکای لاتین با آثار هنرمندانی از پانزده کشور آمریکای جنوبی افتتاح می‌شود.

سرپرست موزه هنرهای معاصر تهران از حضور و مشارکت تمامی هنرمندانی که آثار خود را در این رویداد هنری ارائه کرده‌اند، قدردانی کرد.

صدای کودکان غزه

در بخش دیگری از این مراسم، امیرناصر جاوید، قائم مقام رئیس حوزه هنری در امور بین‌الملل پشت تریبون آمد و در اظهاراتی درباره آنچه این روزها در فلسطین اشغالی می‌گذرد، گفت: تاکنون بیش از سه هزار کودک در فلسطین به شهادت رسیده‌اند و این فقط یک عدد نیست. سه هزار قلب کوچک که با صدای انفجار بمب نابود شدند. تلخی این اتفاق، به حدی است که در کلام نمی‌گنجد و هیچ واژه‌ای حق مطلب را ادا نمی‌کند.

او افزود: امروز در عصر تکنولوژیک و در شرایطی که رسانه‌های مدعی دنیا به نام آزادی دیوارهای بلندی را ایجاد کرده‌اند تا جهان، حقیقت را نبیند و نشنود، شاهد برگزاری نمایشگاهی هستیم که می‌تواند از کیلومترها آن‌سوتر صدای کودکان مظلوم غزه را به جهانیان برساند.

جاوید بیان کرد: این نمایشگاه، حاصل تلاش شبانه‌روزی هنرمندان و مسئولان موزه هنرهای معاصر تهران و مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری است. همچنین ‌۹ هنرمند مطرح از کشورهای آمریکای لاتین که آثارشان در نمایشگاه حضور دارد، این روزها میهمان کشورمان هستند که در زمره بهترین‌های کارتون و کاریکاتوریست‌های دنیا به شمار می‌آیند و با آثارشان، تلخی‌ها را به نحوی نشان می‌دهند که کام‌مان تلخ نشود.

ارتباط چندین ساله

در بخش دیگری از این مراسم، سید مسعود شجاعی طباطبایی، دبیر نمایشگاه کارتون و کاریکاتور آمریکای لاتین در جایگاه سخنرانی حاضر شد و در سخنانی بیان کرد: پیشینه ارتباط هنرمندان ایران و آمریکای لاتین به دهه ۷۰ شمسی بازمی‌گردد. امور بین‌الملل و مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری زمینه حضور ۹ هنرمند از منطقه آمریکای لاتین را در ایران فراهم و با مشارکت موزه هنرهای معاصر تهران، نمایشگاه پیش‌رو سامان یافت.

او ضمن اشاره به بنیان پژوهشی نمایشگاه کارتون و کاریکاتور آمریکای لاتین، افزود: در کتاب نفیسی که به زودی منتشر می‌شود، سیر تطور تاریخی کشور کوبا تشریح شده است.

شجاعی طباطبایی یادآور شد: در نمایشگاه پیش‌رو آثار هنرمندان برجسته ۱۵ کشور منطقه آمریکای لاتین ازجمله آرژانتین، کوبا، کلمبیا، برزیل، گواتمالا، پرو، ونزوئلا، نیکاراگوئه و… ارائه شده است.

در ادامه، محمود سالاری، معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در جایگاه قرار گرفت و ضمن اشاره به نزدیک بودن سالگرد تسخیر لانه جاسوسی در ایران گفت: در آستانه روزی هستیم که فریاد یک ملت بر سر استکبار جهانی با تسخیر لانه جاسوسی بلند شد. امیدوارم روحیه استکبارستیزی در میان ملت‌های دنیا روز به روز شعله‌ورتر شود و روزی شاهد افزایش تعداد پرچم‌هایی باشیم که روی این صحنه(اشاره به کشورهای شرکت کننده در نمایشگاه) قرار گرفته‌اند.

روزهای سخت فلسطین

سالاری ادامه داد: روزهای سختی را در فلسطین شاهد هستیم و آنچه از غارت و کشتار در تاریخ خوانده بودیم، در حال وقوع است. امیدوارم عمر این روزها کوتاه باشد و به زودی لبخند پیروزی بر لبان مردمان مظلوم فلسطین نقش ببندد.

معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تصریح کرد: امیدوارم این جمع‌ها موجب تقویت جبهه حق و اضمحلال جبهه باطل باشد. فرجام عالم این است که زمین متعلق به صالحان است و این همان اتفاقی است که انتظارش را می‌کشیم. بحمدالله هر روز جبهه حق و استکبارستیزی تقویت می‌شود.

او خاطرنشان کرد: روزی را به یاد می‌آورم که در یونان، راننده‌ای از من پرسید چرا شما ایرانی‌ها دست از سر آمریکایی‌ها برنمی‌دارید؟ به او گفتم که آنها دست از سر ما برنمی‌دارند. پس از کمی گفت‌وگو، آن راننده اذعان کرد که حق با شما ایرانی‌هاست.

در بخش دیگری از مراسم، نوبت به آلبرتو گونزالس کاسالس، سفیر کشور کوبا رسید تا برای سخنرانی روی صحنه بیاید.

او اظهار کرد: من با اینکه مسلمان نیستم، اما در آغاز کلام، بسم الله می‌گویم؛ چراکه باعث بهبود امور می‌شود.

آلبرتو گونزالس کاسالس افزود: فکر نمی‌کردم چنین رویدادی در ایران برگزار شود. باید به برگزارکنندگان و طراحان این نمایشگاه به خاطر ایده، برنامه و طرحی که در این مقطع زمانی اهمیت بیشتری یافته است، تبریک بگویم.

سفیر کوبا در ایران ضمن محکوم کردن جنایات رژیم صهیونیستی در فلسطین اشغالی گفت: در همین ساعاتی که ما اینجا گرد هم آمده‌ایم، مردم فلسطین زیر آتش بمباران صهیونیست‌ها جان خود را از دست می‌دهند؛ درحالی که کمترین امکانات را در اختیار دارند.

در بخش پایانی این مراسم، آرس، کاریکاتوریست سرشناس اهل کوبا پشت تریبون آمد و اظهار کرد: باعث افتخار من است که در چنین رویدادی حضور دارم. سابقه دوستی من با ایرانی‌ها از قدمت بسیار زیادی برخوردار است. سفر به ایران در امتداد دوستی‌ام با هنرمندان ایرانی عرصه کارتون و کاریکاتور تعریف می‌شود. من و دوستانم از دیدن چنین ظرفیت هنری بالایی که در ایران وجود دارد، شگفت‌زده هستیم.

این کارتونیست تصریح کرد: آنچه امروز به واسطه برپایی این نمایشگاه شاهدش هستیم، شروع ارتباط هنرمندان آمریکای لاتین و ایرانی نیست، بلکه نتیجه سال‌ها دوستی و تعامل آنهاست.

در پایان این مراسم، نمایشگاه کارتون و کاریکاتور هنرمندان منطقه آمریکای لاتین در موزه هنرهای معاصر تهران افتتاح شد. این نمایشگاه تا ۲۸ آبان پذیرای حضور علاقه‌مندان خواهد بود.

سینماپرس: معاون سیما با صدور حکمی دبیر و اعضای شورای سیاست‌گذاری جشنواره جام جم سیما را منصوب کرد.

سینماپرس: آزمون سراسری ورودی دوره هفت‌ماهه فیلم‌سازی انجمن سینمای جوانان ایران ۱۹ آبان ۱۴۰۲ برای علاقه‌مندان به فیلمسازی برگزار می‌شود.

به گزارش سینماپرس، مراسم پایانی جایزه مهرگان، روز پنجشنبه، ۱۱‌ آبان‌ماه در خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد و برگزیدگان معرفی شدند.

هیات داوران مهرگان ادب شامل جواد اسحاقیان، هلن اولیائی‌نیا، حسین آتش‌پرور، جواد پویان، سیاوش گلشیری، لیلا صادقی و ابوالفضل حسینی برگزیدگان را به این شرح اعلام کرد:

برگزیدگان در بخش رمان و داستان بلند:

رمان‌ برگزیده

«اپرای خاموشی صدا در تالار رودکی» نوشته جمشید ملک‌پور، افراز

رمان‌های تحسین‌شده

«بلیت برگشت» نوشته نسیم وهابی، مرکز

«بزها به جنگ نمی‎‌روند» نوشته مهیار رشیدیان، نیلوفر

رمان‌های تقدیرشده

«پرده آهنین» اثر علی شروقی، ثالث

«غزال، آهوی باغ زعفرانیه» به قلم شرویندخت ایازی، روشنگران و مطالعات زنان

رمان شایسته دریافت نشان مهرگان ادب

«او» اثر زاهد بارخدا، روزبهان

«طبرخون» محسن فاتحی، آماره

برگزیدگان مجموعه داستان‌های جایزه مهرگان ادب:

مجموعه داستان برگزیده

«چیدن یال اسب وحشی» نوشته علی صالحی بافقی، مرکز

مجموعه داستان‌های تحسین‌شده

«برف سرخ و دیگر داستان‌ها» نوشته طیبه گوهری؛ نیلوفر

«چشم سگ» از عالیه عطایی، چشمه

مجموعه داستان‌های تقدیرشده

«زمستان شغال» فرهاد رفیعی، نیماژ

«رنو ۵» از ارغوان پورعلی، بان

مجموعه داستان‌های شایسته دریافت نشان مهرگان

«حافظه‌ی پروانه‌ای» از بهناز علی‌پور گسکری، آگه

«آختامار» اثر هما جاسمی، نگاه

همچنین برگزیدگان دوره‌های دوم و سوم جایزه مهرگان ادب زبان مادری به این شرح اعلام شدند:

رمان برگزیده مهرگان ادب زبان مادری

«چشمان کهربایی درخت مُر» (ترکی‌آذربایجانی) نوشته رقیه کبیری با ترجمه حمزه فراهتی؛ تهران، نشانه.

رمان تقدیر شده مهرکان ادب زبان مادری

«گنطره» (عربی) اثر هادی هیّالی با ترجمه نویسنده؛ کرج، نونوشت.

رمان‌های شایسته دریافت نشان مهرگان ادب

«برای دوست داشتن دیر نیست» (ترکی ‌آذربایجانی) از صمد رحمانی خیاوی، با ترجمه نسیم جعفرزاده؛ تبریز، ییلاق قلم.

«پرندگان در باد» (کردی) نوشته عطا نهایی؛ با ترجمه رضا کریم مجاور؛ تهران، به‌نگار.

در این دوره جایزه مهرگان ادب زبان مادری در بخش مجموعه داستان برگزیده‌ای انتخاب نشد و تنها مجموعه داستان «با شهرزاد در شب‌های کردستان» (کردی) جمعی از نویسندگان کرد؛ با ترجمه رضا کریم‌مجاور نشان مهرگان ادب را دریافت کرد.

برگزیدگان جایزه مهرگان علم نیز به شرح زیر معرفی شدند:

بخش یک عمر تلاش در عرصه فعالیت محیط زیست:

هیأت داوران بیژن فرهنگ دره‌شوری را به عنوان شخصیت برگزیده دوره‌های شانزدهم و هفدهم جایزه مهرگان انتخاب کرده و او را شایسته تندیس مهرگان علم، لوح سپاس و جایزه مهرگان برای «یک عمر تلاش در عرصه محیط ریست» خواند.

همچنین هیأت داوران مهدی تیموری را به عنوان محیط‌بان برگزیده در این دوره جایزه انتخاب کرد. آن‌ها همچنین عبدالله اشتری، بهمن ایزدی و مظفر افشار را به عنوان شخصیت‌های تقدیرشده این دوره معرفی کرده و آن‌ها را شایسته دریافت لوح تقدیر برای یک عمر تلاش در عرصه محیط زیست دانستند.

هیأت داوران جایزه مهرگان علم متشکل از هوشنگ ضیایی، عبدالحسین وهاب‌زاده، محمد درویش، زهرا قلیچی‌پور، بهرام معلمی، محمدرضا داهی و مژگان جمشیدی سایر برگزیدگان شانزدهمین و هفدهمین دوره محیط زیست را به این شرح معرفی کرد:

برگزیدگان تشکل‌های مردم‌نهاد به این شرح معرفی شدند:

تشکل برگزیده

انجمن سبز چیا، مریوان – کردستان، محمدناجی کانی سانانی، کاوه کردستانی (نماینده)

تشکل‌های تحسین‌شده

انجمن دوستداران محیط زیست و طبیعت کلمرز، کهنوج – کرمان، عادل سالاری

بنیاد اَلگِن (سفیران امید چاروسا)، دهدشت – کهگیلویه و بویراحمد، سعید انصاریان.

تشکل‌های تقدیرشده

کمپین مردمی حمایت از زاگرس مهربان، شهرکرد – چهار محال و بختیاری، یوسف فرهادی بابادی.

انجمن سرو سبز دالاهو، کرمانشاه، کسری حیدری

تشکل‌های شایسته دریافت نشان مهرگان علم

انجمن دوستداران دماوندکوه، آمل – مازندران، مهدی مسچی

بلوط‌بانان پا به رکاب، سردشت – آذربایجان غربی، رئوف آذری

برگزیدگان کتاب‌های علمی- زیست‌محیطی در شانزدهمین و هفدهمین دوره جایزه مهرگان علم نیز به این شرح معرفی شدند:

کتاب برگزیده

«دوزیستان ایران؛ هانیه غفاری» از باربد صفایی مهرو، انتشارات دانشگاه کردستان.

کتاب‌های تحسین‌شده

«اطلس مهره‌داران تالاب کویری میقان، محمود کلنگری» از ماندانا حضرتی، نشر هم‌میهن.

«راهنمای میدانی پروانه‌های ایران (ویرایش جدید)» از علیرضا نادری، انتشارات ایران‌شناسی

کتاب‌های تقدیرشده

«پارک‌های ملی و سایر مناطق حفاظت‌شده (مجموعه سه‌جلدی)» از هنریک مجنونیان (تألیف و ترجمه)، دانشکده محیط زیست با همکاری نشر معارف.

«مهاجرت پرندگان، پرندگان مهاجر ایران» نوشته ایمان ابراهیمی، انتشارات نقش مانا (اصفهان).

کتاب‌های شایسته دریافت نشان مهرگان علم

«سیل نفرین نیست، بخشش است در جامه‌ای ناشناخت» از سیدآهنگ کوثر و گردآورندگان دیگر، انتشارات نوید شیراز.

«یاد جنگل دور: فرضیه ساوانا و انتخاب زیستگاه در انسان» از گوردون اوراینز، مترجم کاوه فیض‌اللهی، فرهنگ نشر نو با همکاری نشر آسیم.