مدیر فنی

به گزارش سینماپرس، سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر با فراز و نشیب‌ها و حاشیه‌های خاص خودش به پایان رسید. از هم‌اکنون باید برنامه‌ریزی برای سی و نهمین دوره این جشنواره شروع شود. اما بدون آسیب‌شناسی و بررسی نقاط ضعف این دوره از جشنواره، نمی‌توان سراغ برنامه‌ریزی برای آینده رفت. در این گزارش، در مصاحبه با سه کارشناس رسانه، به تحلیل آسیب‌های سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر پرداختیم:

شأن جشنواره، رعایت نشد!
محمد محمدی، کارشناس فرهنگی گفت: اساسا جشنواره فیلم فجر همواره مورد استقبال قرار می‌گیرد ولو اینکه امسال حاشیه‌هایی که در این جشنواره رخ داد به مراتب کمتر از جشنواره تئاتر فجر بود اما درمراسم اختتامیه جشنواره فیلم فجر، حاشیه‌هایی به وجود آمد که قابل تأمل هستند.
وی افزود: در مراسم اختتامیه وقتی یکی از جایزه‌های اصلی را به شخصی می‌دهند که نه تنها جشنواره را تحریم کرد حتی در مراسم هم شرکت نکرد و فقط یک ویدئو فرستاد. شأنیت جشنواره فیلم فجر امسال رعایت نشد. به صراحت می‌توانم بگویم شخصی مانند جواد عزتی لایق سیمرغ بود اما با زد و بندبازی‌هایی که به وجود آمد سیمرغ را دادند به فردی که جشنواره را تحریم کرد. به نظر من این‌ها همان دستاوردهای دولت است؛ یعنی دولت در حوزه فرهنگ و هنر یکی از بزرگ‌ترین خطاها را داشته است و به همین ترتیب باعث بی‌اعتباری جشنواره‌ها شد.
محمدی تصریح کرد: در مراسم اختتامیه سی‌وهشتمین جشنواره فیلم فجر، شخصی روی صحنه رفت که حتی از گفتن کلمه «شهید» برای سردار بزرگ اسلام شهید قاسم سلیمانی ابا می‌کند؛ اما از عده‌ای که مخل امنیت کشور بودند تعریف و تمجید می‌کرد!
این کارشناس فرهنگی ادامه داد: به نظر من سیمرغ‌های اهدا شده در جشنواره فیلم فجر امسال، هنری نبودند و سیاسی بودند؛ به ویژه وقتی جایزه به شخصی داده شد که جشنواره را تحریم کرده بود و با عدم حضور خودش و ارسال ویدئو، به اهانت خودش به یک رویداد بزرگ سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی ادامه داد. این بازیگر و امثال او اگر یک جشنواره ناچیز رده پایین و بی‌کیفیت درخارج از مرزها برگزار شود با ‌اشتیاق می‌روند و شرکت می‌کنند؛ گاهی یک بازیگر با گریم فیلمش وسط فیلمبرداری رفته دراین جشنواره‌ها شرکت کرده و بارها از آنها تعریف کردند اما در بزرگ‌ترین جشنواره سینمایی کشورش شرکت نمی‌کند و به طرز بی‌ادبانه‌ای یک ویدئو می‌فرستد! اینها نشان دهنده عملکرد فوق ضعیف دولت در حوزه فرهنگ و هنر است و به نظرمن دولت هیچ حرفی دراین حوزه ندارد؛ درحقیقت دولتی که در حوزه سیاست و اقتصاد حرفی برای گفتن ندارد در حوزه فرهنگ و هنر هم حرفی نخواهد داشت.
محمدی در پایان تأکید کرد: من فکر می‌کنم که مدیران سی و هشتمین جشنواره فجر باید به دستگاه‌های نظارتی و قوه قضائیه پاسخگو باشند که چرا این فضا به وجود آمد. دستگاه‌های نظارتی باید اول شرایط به وجود آمده در جشنواره فجر را بسنجند و یک کارشناسی انجام دهند و سپس باید دبیران بروند و به قوه‌قضائیه پاسخ بدهند که چرا امسال این ظرفیت که برای انقلاب و نظام بوده را هدر دادند و نه تنها هدر دادند؟

جشنواره فیلم فجر، مسیرش را گم کرده!
سیدرضا منتظری، منتقد سینما و فعال رسانه نیز گفت: سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر در حالی به پایان رسید که بحران بی‌برنامگی و گم کردن مسیر راه این رویداد سینمایی بیش از سال‌های دیگر در آن خودنمایی می‌کرد! از محتوای به شدت پست و نازل برخی آثار حاضر در این رویداد که سراسر زشتی، سیاهی و تباهی بودند گرفته تا چینش عجیب هیئت‌های داوری و انتخاب و سایر مسائل اجرایی و ساختاری جشنواره سی و هشتم از جمله مواردی بودند که با انتقاد جدی از سوی اهالی رسانه، منتقدان و سینماگران روبه‌رو شدند.
وی تصریح کرد: به راستی مشخص نیست چطور مسئولان جشنواره فجر انقلاب در ایام‌الله دهه فجر و ایام جشن‌های سالگرد پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی به خود اجازه می‌دهند آثاری را در این رویداد سینمایی که برآمده از دل انقلاب اسلامی است نمایش دهند که تصویری به شدت چرک و سیاه از خانواده‌های امروز ایران نشان می‌دهد؟ جامعه‌ای که در برخی از فیلم‌های به نمایش درآمده فجر سی و هشتم شاهد بودیم اصولا هیچ ارتباطی با سبک زندگی ایرانی-اسلامی نداشتند! فیلمسازان افرادی سرگشته و بی‌هویت و بی‌شناسنامه را در فیلم‌های‌شان به تصویر کشیده بودند تا شاید از این رهگذر بتوانند مورد توجه جشنواره‌های سیاست زده غربی قرار گرفته و روی فرش قرمز این جشنواره‌ها خوش بدرخشند و متأسفانه مسئولان سازمان سینمایی و دست‌اندرکاران برگزاری جشنواره فجر انقلاب هم با بی‌تدبیری هرچه تمام‌تر مجوز تولید این آثار و نمایش آنها در جشنواره را صادر کردند!
این عضو انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی افزود: از استعمال و خرید و فروش آزادانه موادمخدر گرفته تا شرب‌خمر توسط برخی کاراکترها در فیلم‌ها، از مصرف سیگار توسط بانوان گرفته تا نشان دادن روابط آزادانه، ضداخلاقی و نامتعارف میان زنان و مردان، از لمس بدن نامحرم تا قبح‌زدایی و حتی ترویج عمل شوم و مذمت‌شده همجنسگرایی در فیلم‌ها و حتی ترویج و تبلیغ برای شرط‌بندی و قمار، از خیانت افراد خانواده به یکدیگر تا قتل و کشتار و شکنجه کردن از جمله مضامین، مسائل و موضوعاتی است که متأسفانه در اکثر فیلم‌های این دوره جشنواره شاهد آن بودیم.
منتظری ادامه داد: حال سوأل اینجاست که با توجه به وفور این نوع آثار در جشنواره فجر انقلاب، وظیفه متولیان و دستگاه‌های نظارتی چیست؟ مسئولان فرهنگی و سینمایی کشور که گویا مدت‌ها است در خواب غفلت فرو رفته و چشم و گوش خود را روی فجایع بی‌انتهای فیلم‌ها بسته‌اند و همین کارشان باعث شده تا دامنه و ابعاد ولنگاری در آثار سینمایی روز به روز بیشتر افزایش پیدا کند؛ بی‌تردید در این اوضاع و انفسا نیاز است سایر نهادهای نظارتی و دغدغه‌مند در حوزه فرهنگ و هنر هرچه سریع‌تر نسبت به این مسئله ورود پیدا کنند و جلوی گسترده‌تر شدن بحران ولنگاری فرهنگی و ابتذال و افراط در سینمای کشور را بگیرند. بی‌تردید نهادهایی همچون کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی، شورای عالی انقلاب فرهنگی و سایر نهادهای امنیتی، نظارتی و قضایی و حتی تمامی افراد دغدغه‌مند، انقلابی، مومن، ولایتمدار و متعهد باید با ورود قاطع و دغدغه‌مندانه خود، مسئولان سینمای کشور را برای تولید چنین آثاری مورد بازخواست قرار دهند! یک بار برای همیشه باید تکلیف شوراها و معاونت‌های سازمان سینمایی که عناوین پرطمطراقی همچون نظارت و ارزشیابی، پروانه ساخت و نمایش و… را با خود یدک می‌کشند روشن شود چرا که در بسیاری از آثار به نمایش درآمده و حتی جایزه گرفته در جشنواره فجر انقلاب بندهایی که آیین‌نامه نظارت بر نمایش فیلم و اسلاید و ویدیو برای تولید و اکران فیلم‌ها مشخص کرده رعایت نشده است! از جمله آنکه در ماده ۳ و بند ۶ و ۷ این آیین نامه صراحتا ذکر شده هرگونه اثری که ارزش والای انسان را مخدوش کند و یا سعی در اشاعه اعمال رذیله فساد و فحشا داشته باشد، باید جلوی اکرانش گرفته شود؛ حتی نشان دادن برخی صحنه‌ها و جزئیات قتل و شکنجه و… نیز در این آیین‌نامه جرم شناخته شده است اما این مسائل به راحتی در فیلم‌های جشنواره ۳۸ نمود دارد!

جایگاه مبهم حقوق شهروندی در سینما
محمدرضا شاه‌حسینی، کارشناس فرهنگی هم گفت: سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر نشان داد که ما بیش از پیش درگیر یک نوع ول‌شدگی در عرصه فرهنگی و مخصوصا در عرصه سینما هستیم. این جشنواره درحقیقت نشان داد دوستانی که در شوراهای اقماری سازمان سینمایی مشغول به فعالیت هستند عملا یا از دغدغه مناسب برخوردار نیستند و سواد لازم برای حضور در این مجموعه‌ها را ندارند یا اینکه دچار آفت نفوذ فرهنگی هستند. حتی فیلم‌هایی که با موضوعات استراتژیک و دغدغه‌های جمهوری اسلامی ساخته و به نمایش درآمدند هم دچار همین ولنگاری بودند و بعضا نقض خودشان عمل کردند. برای مثال فیلم ویژه‌ای تحت عنوان «روز صفر» ساخته شد که یک سرباز گمنام امام زمان(عج) را یک سرباز سکولار نشان می‌دهد! بماند که در چنین آثاری نمی‌آیند تفکیک بین اسلام واقعی اصیل با اسلام تکفیری ریگی را نشان دهند. فیلم «درخت گردو» هم که در رده سینمای استراتژیک دسته‌بندی می‌شود نیز به نوعی سطح کلان ملی را فراموش می‌کند و به بحث قومیت‌گرایی می‌پردازند.
وی تصریح کرد: این‌ها همه نشان می‌دهد که یک ول شدگی در شوراهای سازمان سینمایی به وجود آمده است. چون به هرحال فیلم‌نامه‌ها در این شوراها تصویب شده‌اند که دو حالت دارد؛ یا این موضوعات را درک نکرده‌اند، یا اتفاق خاصی رخ داده که شرایط به این طریق
جلو می‌رود.
شاه حسینی ادامه داد: در مجموع به صورت عریان می‌توانیم مشاهده کنیم که همین ول شدگی در عرصه سینمای اجتماعی ما هم قابل رویت است. ما امسال به نحو خاصی مشاهده می‌کنیم که فیلم‌های با موضوعات اجتماعی جشنواره فجر سعی کردند علاوه‌بر تأکید بر فلاکت‌نمایی که هیچ نقطه امیدبخشی برای مخاطب نمی‌گذارند، یک چیز دیگر هم اضافه کرده است یعنی به مخاطب القا می‌کند که اگر می‌خواهید در این فلاکت غرق نشوید به سمت آنارشیسم بروید! یعنی خودتان بیایید و دامن بزنید به تقابل‌های مستقیم یا غیرمستقیم با قوانین و این یک خطر خیلی جدی است که در سینمای اجتماعی ما رقم می‌خورد.
این کارشناس با تأکید بر لزوم ورود نهادهای نظارتی بر اتفاقات رخ داده در سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر، اظهار داشت: در شرایط عادی باید نهادهای نظارتی بتوانند به اتفاقات جشنواره فیلم فجر ورود کنند، اما تجربه نشان داده در این فضای ولنگاری که حاکم شده، حتی اگر مطالبه‌ای صورت گیرد، این مطالبه با پشت هم‌اندازی و سهل‌انگاری به پاسخگویی ختم نمی‌شود یا هزینه‌بر می‌شود. برای مثال در یکی دو نمونه از اکران‌های سال قبل قوه‌قضائیه کشور ورود کرد اما دولت برای کشور هزینه ایجاد کرد.
شاه حسینی گفت: به نظر من اگر قرار باشد که کار اساسی انجام شود ابتدا باید بیاییم و حقوق شهروندی را تعریف کنیم. یعنی بگوییم حقوق فرهنگی ما در قاعده حقوق شهروندی ما چیست و نهادهای نظارتی و مبتنی بر این موضوع بیایند از نهاد اجرایی کشور مطالبه پیش از اقدام صورت دهند. نهادهای اجرایی در حوزه سینما مانند شورای پروانه ساخت و اکران که می‌توانند قبل از ساخته شدن یا اکران عمومی اثر ورود کنند و آن را به نحو موجهی پیش ببرند دچار این مشکل هستند که به حقوق شهروندی توجهی نمی‌کنند.
وی افزود: علاوه ‌بر این به نظرمن باید شوراهای فرادستی مانند شورای عالی انقلاب فرهنگی و به ویژه شورای امنیت ملی باید ضوابط و الگوهایی که در آثار باشند یا نباشند را تدوین کنند و به صورت قوانین به سازمان سینمایی اعلام کنند. برای مثال، امسال در عمده فیلم‌های جشنواره فجر، مشروب خواری به نمایش در می‌آید؛ خب باید شورای انقلاب فرهنگی اعلام کند مشروب‌خواری مجاز است یا مجاز نیست؟ یا شورای امنیت ملی باید مشخص کند که پرداختن به قومیت‌گرایی تا حد تجویز خشونت در فیلم‌ها امکان‌پذیر است یا نه؟

* روزنامه کیهان (مرضیه کرماجانی)

به گزارش سینماپرس، وقتی سلطه‌گران سیاسی و اقتصادی و فرهنگی، تکنولوژی را ابزار قدرت و سلطه‌گری‌شان کردند و از پیشرفت آن، خشنود شده و توانستند چهارگوشه جهانی از شمال تا جنوب و از غرب تا شرق را به دهکده جهانی تبدیل کنند، سینمای هالیوود هم به عنوان یک ابزار صنعتی و هم به عنوان هنر و هم به عنوان رسانه، یکی از همین ابزار تکنولوژی بود که این سلطه‌گران، با استفاده از آن توانستند احساس مشترک بین مردم چهارگوشه جهان ایجاد کنند. همین شد، استراتژی سلطه‌گران سینمای هالیوود بر جهان ذهنی و واقعی مردم اقصی نقاط دنیا که اینک به مثابه مردم یک دهکده کوچک به‌شمار می‌آمدند. اما ایران اسلامی بعد از گذشت بیش از چهل سال که توانسته است توانمندی خود را در انواع عرصه‌های علمی به کل جهان اثبات کند، آیا در استفاده بهینه از این ابزار صنعتی و هنری و رسانه‌ای هم، توانمندی به کار برده و آن را به منصه ظهور رسانده است!؟ به عبارتی دیگر، آیا بعد از گذشت بیش از چهل سال از انقلاب اسلامی، سینمای ایران، با استفاده از صنعت، هنر و رسانه سینما توانسته است چنان به انواع موضوعات در گنجینه حوادث و وقایع انقلاب اسلامی، هشت سال دوران مقدس و حتی سال‌ها مبارزه و مقاومت در مقابل استکبار جهانی و صهیونیسم بین‌المللی در جبهه‌های مختلف درون و برون‌مرزی بپردازد که بتوان گفت احساس مشترکی نه تنها در سطح ملی، بلکه در سطح جهانی ایجاد کند تا از آن، هم به عنوان سینمای استراتژیک یاد شود و هم، قدری ادای دین به مردم مستضعف ایران و جهان باشد!؟ با نگاهی به فیلم‌های سی و هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر شاید بتوان به پاسخ مناسبی برای این سوال دست یافت.  
از مجموع فیلم‌های سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر، هفت اثر وجود داشت که به خاطر موضوعات انتخابی آن، شاید بتوان به آنها، موضوعات استراتژیک اطلاق نمود. این هفت فیلم عبارتند از: «روز صفر»، «لباس شخصی»، «درخت گردو»، «آبادان یازده ۶۰»، «خروج»، «روز بلوا» و «خورشید».
از روز صفر تا روز بلوا
یکی از این آثار، فیلم «روز صفر» است که به موضوع واقعی دستگیری «عبدالمالک ریگی» پرداخته است. شاید با گذشت هفت هشت سال از جنگ سوریه و عراق، موضوع تروریست‌های تکفیری و تفکرات و بالطبع، جنایت‌هایشان، اندکی شفافیت در اذهان مردم ایران و حتی مردم جهان به خود گرفته باشد؛ اما به علت اینکه هنوز عمق تفکر و عملکرد این گروه‌های تروریستی، بر بسیاری از اذهان، شفاف نشده است، ترسیم مبارزه با آنها و عملیات‌های پیچیده و دشوار به دام انداختن‌شان، نتوانسته حق مطلب را ادا کند. لذا این صنعت و هنر و رسانه سینماست که می‌تواند به عنوان یک ابزار پیشرفته، در گره‌گشایی چنین موضوع و موضوعاتی راهگشا باشد. در «روز صفر»، مخاطب با مأمور امنیتی جوانی مواجه است که بی‌محابا به دل عملیات می‌زند. باهوش، شجاع، چابک و چالاک و سریع‌العمل و همچنین دارای خیلی از ویژگی‌هایی است که می‌تواند از او یک قهرمان در ذهن مخاطب بسازد. اما این قهرمان، با قهرمان سینمای هالیوود هیچ تفاوتی ندارد؛ یعنی حلقه مفقوده‌ای که قهرمان سینمای هالیوود را با قهرمان سینمای ایرانی- اسلامی یا حتی سینمای مقاومت و بیداری اسلامی، متفاوت می‌کند. شاهد مثال چنین تفاوتی همان چیزی است که وقتی خونی به زمین ریخته می‌شود، یکی را شهید میدان می‌کند و دیگری را کشته میدان؛ یعنی همان نوع جهان‌بینی الهی و ایدئولوژی که در قالب آرمان‌ها و ارزش‌های خدامحورانه تجلی می‌کند که قهرمان، به خاطر آن، داوطلبانه وارد میدان رزم می‌شود، می‌جنگد، مبارزه می‌کند، مقاومت می‌کند و در نهایت هم، به شهادت می‌رسد.
در واقع امر، عملیاتی که منجر به دستگیری ریگی توسط سربازان گمنام امام زمان‌(عج) شد، عملیات راحت و ساده‌ای نبود؛ اما این سینماست که می‌تواند آسان و ساده نبودن آن را به تصویر بکشد؛ البته به شرط آن که فراموش نشود، کسانی که جانشان را در کف دست گرفتند و با آن عملیات پیچیده و دشوار، تروریستی مانند ریگی و امثال او را به دام انداختند و دستگیر کردند، کسانی بودند که گذاشته شدن نام «سربازان گمنام امام زمان(عج)» بر آنها، حاکی از نوع جهان‌بینی و ایدئولوژی‌شان است. پس لاجرم، چنین کسانی تفاوت فاحشی با قهرمانان سینمای هالیوود دارند. این قهرمانان، خانواده دارند، زن و بچه‌هایی دارند که به آنها عشق می‌ورزند؛ پدر و مادری دارند که قلب‌هایشان مملو از عواطف برای همدیگر می‌تپد؛ تحت رهبری و ولایت‌اند؛ نه تنها با آسمان و آسمانیان ناآشنا نیستند، بلکه آشنایی با عرش‌نشینان است که آنها را دارای گونه‌ای از معرفت کرده است که همه هستی و نیستی‌شان را فدای عرش الهی و آرمان و ارزش‌های عرش‌نشینان ملکوت. به‌رغم اهمیت و ارزشمند بودن موضوعی که فیلم «روز صفر» به آن پرداخته است، آیا قهرمان فیلم «روز صفر»، چنین قهرمانی بوده است؟
در فیلم «لباس شخصی» نیز، مخاطب با یکی دیگر از موضوعات مهم و ارزشمند تاریخ انقلاب اسلامی یعنی موضوع حزب توده‌ای و خیانت‌های آنها به انقلاب و نظام اسلامی و آرمان‌های آن درقالب فعالیت‌های مخفی، مواجه است. اما به‌رغم ارزشمندی موضوع این اثر، نوع روایت و پرداخت این موضوع مهم در فیلم، قابل تأمل است. نوع گریم نچسب نیروهای اطلاعات سپاه و شیوه‌های رفتاری بی‌نزاکت حتی با یکدیگر، رفتارها و اعمال توأم با خشونت و در برخی مواقع وحشیانه آنها، چه دیدگاهی در مورد آنها به مخاطب القا می‌کند!؟ یکی از نیروهای اطلاعات که در کسوت لباس روحانیت هم هست و بقیه نیروها در نماز جماعت به او اقتدا می‌کنند، در بازجویی‌هایش از یک نیروی ساواکی، چنان خشونتی به خرج می‌دهد که منجر به کشته شدن او در زیر بازجویی می‌شود؛ اما نه نفوذی بودن او در فیلم مشخص و شفاف می‌شود و نه، مورد بازخواست فرماندهان رده بالا قرار می‌گیرد. یا حضور شخصیت اصلی فیلم در جمع خانواده و رابطه سرد بین او و همسرش، چنان به ذوق مخاطب می‌زند که انگار مخاطب دلش می‌خواهد به او بگوید، بهتر است تو به وضعیت مملکت کوچک درون خانواده‌ات بپردازی و عطای اصلاح مملکت برون خانواده‌ات را به لقایش ببخشی. اینکه کارگردان اثر، به در پیش گرفتن رویه «حفظ بی‌طرفی» در روایت و پرداخت موضوع در فیلم، تأکید داشته باشد، بیشتر به بهانه‌ای برای گریز از هرگونه کاستی‌های فیلم و تبرئه کردن خود شبیه است تا دلیل منطقی و قانع‌کننده برای مخاطبانی که فیلم دیدن برای آنها فقط سرگرمی نیست و اندیشه‌ورزی پیرامون آن، جزیی جدایی‌ناپذیر از آنها در دیدن فیلم است.
در فیلم «درخت گردو» هم، به یکی از موضوعات واقعی مهم و استراتژیک تاریخ دفاع مقدس یعنی موضوع کاربُرد سلاح شیمیایی رژیم بعثی صدام نسبت به مردم سردشت در ایران پرداخته شده است. یعنی موضوعی که در صورت روایت و پرداخت مناسب می‌توانست یکی از مهم‌ترین رسانه‌های محکمه‌پسند برای پرده‌برداری و رمزگشایی از این جنایت جنگی رژیم صدام و حامیان او در هشت سال جنگ علیه ایران و رساندن پیام مردم مظلوم شیمیایی شده، به گوش مردم دنیا و مدعیان دروغین حقوق بشر باشد. اما دریغ که این موضوع مهم نیز، در فیلم درخت گردو، ذبح می‌شود. فیلمی که در آن، به‌رغم تأثیرگذاری شدید آن روی مخاطب، هیچ نشانی از اسامی آن دولت‌ها و رژیم‌هایی نیست که این سلاح را در اختیار صدام قرار داده بودند. حتی وقتی در مورد خلبان‌های جنگنده‌هایی که باید در مسیر بازگشت، بمب‌های ذخیره خود را در جایی تخلیه کنند، طوری روایت می‌شود که بی‌گناهی و مأمور و معذور بودن خلبان‌های آن جنگنده‌ها هم، بر ذهن مخاطب القا می‌شود. اما چنان از برخورد ناجوانمردانه مردم تبریز از پرستار بیمارستان گرفته تا حمامی شهر، پرداخته می‌شد که مخاطب از مردمی که نه به هموطن خود رحم می‌کنند و نه، حتی به عنوان یک انسان، به همنوع خود فکر نمی‌کنند، جز تنفر چیز دیگری احساس نمی‌کند. کارگردان در القای پالس‌هایی در راستای تفکر پان کُردیسم هم در فیلم، کم نمی‌گذارد. وقتی رنج مردم سردشت را روایت می‌کند، به جای دادن کُد صحیح برای شناسایی جنایتکاران اصلی در فیلم، دائم به مردم کُرد و ظلمی که بر آنها رفته است، اشاره دارد. در صورتی که چنین جنایتی در مورد هر قومی در ایران یا جهان انجام بگیرد، یک جنایت جنگی است و گناهی نابخشودنی به‌شمار می‌آید. پلان‌هایی که در اول و آخر فیلم از کوله‌بَرهای کردستان در دهه نود- گرچه موضوع کوله‌بَرها، در جای خود، به عنوان یک موضوع اجتماعی و اقتصادی و… بااهمیت و قابل بررسی است و باید به آن رسیدگی شود-، به نمایش گذاشته می‌شود، تأکید دیگری بر ظلمی است که بر مردم کُرد می‌رود و انگار تمامی ندارد.
در فیلم «روز بلوا»، کارگردان، روی یک موضوع مهم و به روز اقتصادی و اجتماعی، یعنی موضوع «اختلاس‌های اقتصادی» دست گذاشته است که درد اکثر مردم در جامعه کنونی ایران اسلامی است. این فیلم، گرچه در ابتدا به مذاق مخاطب زخم‌خورده از وضعیت اقتصادی جامعه، خوش می‌آید، اما دقیقه‌ها که می‌گذرد و فیلم، کم‌کم به انتهای خود نزدیک می‌شود، آنها را ناامید می‌کند. شخصیت اصلی فیلم، یک روحانی جوان شیک است. او ابایی از داشتن یک زندگی لاکچری ندارد. در خانه‌ای بزرگ و بسیار خوب زندگی می‌کند. ماشین گرانقیمت دارد؛ حتی ساعت مچی که به دستش می‌بندد و کادوی عروسی است که پدرزنش به او هدیه داده است، چنان می‌ارزد که جای دستمزد هکر یه لا قبای فیلم می‌شود. انگار فقط ظاهراً حواسش به حلال و حرام باشد، بقیه قضایا حل است. دلش هم به موسسه خیریه‌ای خوش است که او به همراه همسر و پدرزنش، از مدیران ارشد و اصلی آن هستند. وقتی روحانی شیک فیلم، متوجه اختلاسی می‌شود که ظاهراً دارد به پای او هم نوشته می‌شود، سعی می‌کند به دنبال یافتن سرنخ‌های اصلی باشد. اما همین پیگیری‌هاست که زمینه ناامیدی مخاطب را فراهم می‌کند. چون اختلاس‌ها ظاهراً فقط به یک نفر می‌رسد و انگار نه انگار که اتفاقاً در این روزهای مملکت، سر هر نخی که کشیده می‌شود، به خاندان‌هایی می‌رسد که کمتر کسی جرأت افشاگری آنها را دارد. ظاهراً پرداختن به موضوع مهمی مانند اختلاس هم، دل و جرأت خاصی می‌خواهد که پیامدهای بعدی‌اش را هم به جان بخرد؛ و الا فیلم، همچنان ابتر می‌ماند و مخاطبی که به ذوقش خورده است.  
فیلم‌های امیدوارکننده
اما در بین این آثار، سه فیلم «خروج» و «خورشید» و «آبادان یازده ۶۰»، جای امیدواری دارند. در فیلم «خروج»، حاتمی‌کیا دست روی سوژه‌ای گذاشته است که برداشتی از یک موضوع واقعی است؛ کشاورزان یک منطقه دور از پایتخت با تراکتورهای خود به سوی مرکز ریاست جمهوری در تهران می‌روند تا حرفشان را به گوش رئیس‌جمهور برسانند. گرچه همزمانی این فیلم، با دوران مسئولیت و حاکمیت دولت فعلی و ریاست جمهوری حسن روحانی همراه شده است و برداشت برخی این است که این یک فیلم سفارشی علیه دولت حاکم فعلی و ریاست جمهوری اوست، اما فارغ از انواع برداشت‌ها، موضوع مهمی که حاتمی‌کیا دست روی آن می‌گذارد، موضوعی قابل اعتناست. موضوعی که شیوه روایت و پرداختن به آن، شاید در قد و قواره فیلم‌های قبلی حاتمی‌کیا نباشد، اما در جای خود، سر و گردن خیلی بالاتری از خیلی از فیلم‌هایی است که در جشنواره سی و هشتم فیلم فجر به نمایش درآمد؛ فیلم‌هایی که برخی از آنها حتی محصول کار پیشکسوتانی از سینمای ایران هستند که هنوز بعد از گذشت چهل پنجاه سال از دوران فیلمسازی‌شان، در فضای دهه چهل و پنجاه سیر می‌کنند و حتی وقتی می‌خواهند روایتی از دهه ۹۰ ایران داشته باشند، اسیر همان فضای دهه چهل پنجاه قبل از انقلاب‌اند. خروج، قهرمان دارد، قصه دارد؛ ظلم‌ستیز است و دادخواهی دارد؛ اما با همه اینها، پلان آخر فیلم، انگار آب سردی بر آتش اشتیاق مخاطب است که او را دچار شوک می‌کند. جایی که قهرمان فیلم در مقابل تلاطم و سوال و جواب‌های جوان مقابل خود در بازداشتگاه، فقط سیگار می‌طلبد. در فیلم «خورشید» هم، مجیدی سراغ کودکان کار می‌رود و با برداشتی که از موضوع فعالیت مدرسه «صبح رویش» که در محله شوش تهران مخصوص کودکان است و برای بهبود وضعیت آنها فعالیت می‌کند، داستانی را روایت می‌کند که به رغم طولانی بودن اثر، مخاطب را با خود همراه می‌کند. مجیدی این بار برای قصه‌گویی‌اش، نیما جاویدی را هم به همراه دارد، شاید همین همراهی است که باعث می‌شود، مخاطب در برخی از پلان‌های فیلم، اثری از مُهر و نشان مجیدی را احساس نکند. مجیدی، باز هم کودکان و نوجوانان نابازیگری را وارد فیلم خود می‌کند که وضعیت واقعی آنها در دنیا خارج از فیلم، دغدغه اصلی او و حتی مخاطبانش است. به رغم همه تلخی‌هایی که فیلم دارد، مجیدی در روایت خود، گنج وجودی آنها را آشکار می‌کند و آن را در پلان طلایی آخر فیلم می‌گنجاند و همچون شعاع‌های گرمابخش خورشید و به عنوان نقطه‌های امید، برای مخاطبان به ارمغان می‌آورد. اما ای کاش مجیدی، نماهایی از ایران اسلامی پیشرفته نیز در فیلم می‌داشت تا ضمن به تصویر کشیدن فاصله‌های طبقاتی در جامعه، برای مخاطب برون‌مرزی هم، القای تصوری خطا از ایران اسلامی نداشته باشد.
در فیلم «آبادان یازده ۶۰»، بُرشی از دفاع و مقاومت مردم آبادان در دوران دفاع مقدس به نمایش گذاشته می‌شود؛ دفاع و مقاومت مردمی که این بار روشن نگه‌داشتن صدای رسانه‌ای مانند رادیو آبادان را رسالت خود می‌دانند و به پای آن، به شهادت می‌رسند. شیوه روایت، نقش‌آفرینی‌ها و تمرکز روی موضوع اصلی فیلم، مخاطب را با خود چنان همراه می‌کند که به‌رغم اشکی که گوشه چشم مخاطبان می‌نشیند، حس مشترک غرور ملی را با آنها همراه می‌کند.
نتیجه‌گیری
سخن آخر اینکه، برخلاف انتظار و توقعی که در چهل و یکمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی از سینمای ایران در التفات به موضوع‌های استراتژیک و پرداختن مناسب به آنها وجود دارد، آثار به نمایش درآمده در سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر اثبات کرد که جایگاه فیلم‌های استراتژیک در این دوره از جشنواره، جایگاه لرزانی بود. ای کاش همچنان که فیلمسازان انقلابی در انتخاب موضوع‌های فیلمسازی خود تلاش کرده‌اند و به سراغ سوژه‌های استراتژیک، چه در سطح ملی و چه در سطح بین‌المللی می‌روند که نیاز سینمای امروز و نیاز جامعه امروز ایران اسلامی از منظر درون و برون مرزی است، علاوه بر رعایت نکات حرفه‌ای و فنی و هنری و سینمایی، با حساسیت بیشتری به شیوه روایت و پرداخت موضوع هم بپردازند تا در اثر چنین سهل‌انگاری‌هایی، نه موضوع‌های انتخابی آنها ذبح شود، نه تأثیر سوء روی مخاطب داشته باشد و نه، بودجه‌های آنها در فیلمسازی به هدر رود. آیا وقت آن نرسیده است که سیاستگذاران فرهنگی و هنری در عرصه فیلمسازی و حتی سرمایه‌گذاران چنین فیلم‌هایی، علاوه بر تأمل بیشتر روی جنبه‌های سینمایی و فنی و هنری آثار، تأملی هم در چگونگی پرداخت محتوایی داشته باشند!؟
 

*کیهان (زهره یزدان‌پناه قره‌تپه)

به گزارش سینماپرس، با توجه به اطلاعیه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مبنی بر تعطیلی برنامه‌های فرهنگی و هنری و همچنین رعایت توصیه‌های بهداشتی و پیشگیری از شیوع ویروس کرونا، تمامی برنامه‌های خانه هنرمندان ایران در سالن‌ها و تماشاخانه استاد انتظامی به جز برنامه گالری‌ها تا جمعه ۹۸/۱۲/۹ تعطیل و به تاریخ دیگری که متعاقباً توسط روابط عمومی و امور بین‌الملل خانه هنرمندان ایران اعلام خواهد شد، موکول می‌شود.

ضمناً ادامه برنامه هفته سینمای ایتالیا و برنامه‌های سینمای هنر و تجربه در خانه هنرمندان ایران نیز لغو و  به تاریخ دیگری موکول شد.

گفتنی است گالری‌های خانه هنرمندان ایران هر روز میزبان علاقه‌مندان بازدید از هفدهمین دوره تصویر سال هستند.

به گزارش سینماپرس، در پیام حسین انتظامی آمده است:

«سرکار خانم نرگس آبیار

کسب جایزه زنان برتر جهان اسلام و دریافت نشان زنان راهبر ۲۰۲۰ مهر تاییدی است بر نقش انقلاب اسلامی در بالندگی زنان در همه عرصه‌ها و تلاش هنرمندانه سینماگران ایرانی در جهت الگو سازی برای بانوان مسلمان در سراسر جهان.

جای این نشان ارزشمند در مجموعه افتخارات سینمای نجیب و فاخر ایران خالی بود که با درخشش یک کارگردان زن نصیب ملت ایران بویژه بانوان هنرمند کشورمان شد.

این موفقیت را به سرکارعالی تبریک می‌گویم و برایتان تداوم‌ توفیق را مسألت دارم.  »  

به گزارش سینماپرس، با توجه به تعلیلی مدارس و دانشگاه‌ها و شرایط پیش آمده ناشی از بیماری کرونا در کشور، برنامه ریزی شبکه سه بر اساس نیاز مخاطب تغییر کرد.

به این ترتیب، تکرار سریال طنز «مرد هزار چهره» از این شبکه پخش خواهد شد. علاوه بر پخش این سریال، در ایام پایانی سال جاری نیز به صورت روزانه فیلم‌های طنز سینمای ایران از شبکه سه پخش خواهند شد.

گفتنی است «مرد هزار چهره» در ساعت ۱۴ و فیلم‌های طنز سینمایی در ساعت ۱۵ از شنبه تا پنجشنبه روی آنتن شبکه سه خواهند رفت.

به گزارش سینماپرس، ابراتوار پیشگامان سینمای آریا و دانشگاه سوره در راستای توانمندسازی دانشجویان سینما در کشور و با هدف انتقال تجربیات و ارتقای دانش تخصصی مبتنی بر فن‌آوری‌های نوین سینما و در راستای برگزاری نخستین مجموعه کارگاه‌های «آموزش های عملی دانستنی های سینمای دیجیتال» تفاهمنامه همکاری امضا کردند.

برگزاری رویدادهای علمی و آموزشی مشترک با هدف ارتقای دانش مهارتی، فنی و تخصصی متناسب با نیازها و اولویت‌های پیش‌بینی شده برای دانشجویان و مشارکت و همکاری در تامین فضا، تجهیزات و امکانات آموزشی در حوزه ‌های فنی و تخصصی سینما برای پروژه‌های دانشجویی از مفاد این تفاهمنامه است. در همین راستا لابراتوار پیشگامان سینمای آریا با همکاری مراکز آموزشی و دانشگاه های سینمایی کشور قصد دارد پیش از شروع سال جدید نخستین فصل از مجموع کارگاه‌های «آموزش های عملی دانستنی های سینمای دیجیتال» را با عنوان «اصلاح رنگ» برگزار کند.

این کارگاه‌ با تدریس هوتن حق‌شناس سرپرست بخش تصحیح رنگ لابراتوار پیشگامان سینمای آریا که سابقه تصحیح رنگ فیلم‌های از جمله «خورشید»، «تنگه ابوقریب»، «قصر شیرین»، «بدون تاریخ بدون امضا»، «متری شیش و نیم»، «سرخپوست» و… در کارنامه کاری خود دارد، برگزار می‌شود.

درک و شناخت تئوری‌های رنگ، بررسی فضاهای رنگی، بررسی مراحل تولید و پس‌تولید و بررسی نقش تصحیح رنگ در سینمای امروز از مباحثی است که قرار است در این کارگاه به آن پرداخته شود.

با توجه به تعطیلی برنامه‌های فرهنگی و آموزشی در شهر تهران و به منظور اهمیت سلامت هنرجویان و پیشگیری از شیوع ویروس کرونا زمان برگزاری کارگاه «اصلاح رنگ» متعاقبا اعلام می‌شود.

به گزارش سینماپرس، رئیس مرکز پویانمایی صبا از آمادگی این مرکز برای گسترش همکاری های علمی، عملی و کارگاهی با هنرستان صدا و سیما خبر داد.

محمدرحیم لیوانی در بازدید از بخش ها و کارگاه های مختلف هنرستان صدا و سیما گفت: آشنایی با حوزه های آموزشی به خصوص با موضوع انیمیشن از برنامه ها و سیاست های جاری مرکز صباست.

وی افزود: از سال ۱۳۹۶ رویکرد تازه ای در سازمان مبنی بر گسترش تولیدات پویانمایی آغاز شد و درحال حاضر بیش از ۹۵ درصد کل سفارشات تولید انیمیشن کشور توسط سازمان صداوسیما صورت می گیرد و به عبارتی رسانه ملی را متولّی تولید و سفارش پویانمایی کشور می شناسند.

در این دیدار که مدیران مرکز صبا هم حضور داشتند، لیوانی تصریح کرد: توجه به سبک زندگی، ادبیات، معارف اسلامی و فرهنگ در تولیدات مرکز صبا یک اصل است. لذا تولیدات پاک این مرکز توانسته است توجه برخی از شبکه های خارجی را هم جلب کند.

لیوانی افزود: مرکز صبا توانایی تولیدات کامل فرآیند ساخت انیمیشن را دارد. این ویژگی در بین کشورهای منطقه تنها به ایران اختصاص دارد. امروزه صبا به سمت تولیدات بالای ۱۰۰ قسمتی رفته است و حضور در بخش های بین المللی و تجاری سازی آثار از چشم اندازهای مرکز پویانمایی صبا است.  

رئیس مرکز پویانمایی صبا با آرزوی ارتقای کمی و کیفی تولیدات هنرجویان نوجوان، گفت: متوسط سن تولیدکنندگان انیمیشن در کشور ۲۷ سال است لذا این نوجوانان فرصت مناسبی را برای رشد و فراگیری علم و تکنیک پویانمایی دارند. بنابراین مرکز صبا آمادگی دارد تا در بخش مشاوره و داوری آثار، بازدید هنرجویان از پشت صحنه تولید انیمیشن، کارآموزی، معرفی استاد و پشتیبانی از آثار شاخص هنرجویان جوان با هنرستان صداوسیما تعامل داشته باشد.

همچنین دراین دیدار حجت الاسلام محمد خانی، مدیر هنرستان صداوسیما با ابراز خرسندی از حضور مدیران مرکز صبا در هنرستان گفت: هنرستان صدا و سیما درسال ۱۳۸۲ راه اندازی و به عنوان اولین هنرستان در رشته انیمیشن در سطح کشور شناخته شده است. هر ساله تعدادی هنرجو در رشته انیمیشن فارغ التحصیل می شوند که تعدادی جذب بازارکار و تعدادی هم با ورود به مراکز آموزش عالی به خصوص دانشگاه صداوسیما، انیمیشن را به صورت تخصصی دنبال می کنند.

وی افزود: هنرجویان انیمیشن در این هنرستان علاوه بر دروس عمومی با دروس تخصصی همچون متحرک سازی، طراحی، کامپیوتر، عکاسی، گرافیک، فیلمنامه نویسی، عروسک سازی، ساخت دکور، تدوین و … آشنا می شوند.

مدیر هنرستان صداوسیما گفت: تولید آثار انیمیشن هنرجویان در سطحی است که بارها توانسته اند جوایز و دیپلم افتخار تعدادی از جشنواره های استانی و ملی را کسب کنند و افتخارآفرین باشند.

خانی در پایان، تعامل و همکاری هنرستان با مرکز صبا را مغتنم برشمرد و عاملی برای ارتقای سطح تولیدات انیمیشنی هنرجوان هنرستان صداو سیما دانست.

به گزارش سینماپرس، متن نامه کانون کارگردانان سینمای ایران خطاب به منوچهر شاهسواری (مدیرعامل خانه سینما) به شرح زیر است:

جناب آقای منوچهر شاهسواری

مدیرعامل محترم خانه سینما

با سلام

متاسفانه تا این‌ لحظه تلاش‌های کانون کارگردانان سینمای ایران در خصوص رفع ممنوعیت خروج از کشور جناب آقای محمد رسول اف برای حضور ایشان در نمایش فیلم‌شان در فستیوال برلین نتیجه نداده است.

از حضرتعالی خواستاریم شرایطی فراهم آورید تا اعضای کانون کارگردانان و دیگر اصناف سینمایی در یک نمایش خصوصی همزمان با سانس نمایش فیلم در این رویداد مهم جهانی در سالن خانه سینما به تماشای این فیلم نشسته و در کنار رسول اف باشیم.